Замак «Белы Ковель» у вёсцы Смальяны

Смаляны

Сядзібы, палацы, замкі

Турысту, які пажадаў адчуць атмасферу далёкага сярэднявечча, варта наведаць найстаражытныя руіны замка ў вёсцы Смальяны Віцебскай вобласці. Замак, што некалі меў заходнееўрапейскія рысы, узвялі ў другім дзесяцігоддзі XVII стагоддзя. Збудаванне, створанае з камянёў рознага памеру, уяўляла сабою некалькі карпусоў і веж, што ўтваралі ўнутраны двор. Вежы замка былі жылымі, у іх былі вялікія вокны. Сама пабудова задумвалася трохпавярховай, з пяціяруснай вежай у варот, і буйным корпусам пры ёй. Пад пабудовай былі падвальныя памяшканні з таемнымі падземнымі хадамі, па адным з якіх, паводле легенды, можна было пайсці да манастыра пад Оршай. Вакол сцен, якія мелі таўшчыню больш за метр, быў штучны вадаём. Вялікіх памераў замак быў таксама абаронены валунамі і гарматамі.

Ініцыятарам стварэння замка выступіў дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай Сямён Сангушка, які хацеў узвесці сабе рэзідэнцыю. Для гэтай мэты ён звярнуўся да архітэктара з Нідэрландаў. Праз тэрыторыю вёскі пралягаў сухапутны шлях з Заходняй Еўропы да Масквы, таму замак часта прымаў знакамітых гасцей і нават насіў назву «Белы Ковель», што нетыпова для замкаў. Дарэчы, менавіта белы колер вылучаў замак з мноства іншых падобных будынкаў. Род Сангушак быў заснавальнікам горада Ковеля. Напэўна, адсюль і назва замка «Белы Ковель». Усярэдзіне пабудовы былі вялікія каміны, а раскошны дэкор інтэр'ера надаваў замку пэўны шарм.

Гісторыя сярэднявечнага помніка архітэктуры вельмі багатая. Геаграфічнае размяшчэнне замка, а знаходзіўся ён каля мяжы Вялікага Княства Літоўскага, стала адной з прычын яго разбурэння: помнік архітэктуры моцна пацярпеў падчас шматлікіх войн. Спачатку замку была нанесеная шкода ў выніку руска-польскай вайны 1654-1667 гадоў. Праз некалькі дзясяткаў гадоў пачалася Паўночная вайна, і замак зноў трапіў у эпіцэнтр бітвы. Будынак быў заняты шведамі, але рускія ўзялі яго штурмам, захапіўшы шведскага генерала. Падчас вайны замак быў падарваны. У трыццатыя гады XIX стагоддзі будынак прадалі «на цэглу». На шчасце, праз некалькі дзясяткаў гадоў, уладальнікам замка стаў В.А. Цітоў. Ён спыніў разбурэнне выдатнага будынка і нават умацаваў захаваную вежу.

Замак абкружаны балотамі і ракой Дзярноўкай, але абавязкова варта падысці да пабудовы бліжэй. Цяпер гэта часткова разбураны падмурак, засыпаны падвальныя памяшканні, фрагменты сцяны і рэшткі некалі пяціпавярховай вежы з часткай вітых усходаў. Нягледзячы на разбураны стан, замак здолеў захаваць некаторыя рысы рэнесансу. Аблічча замка двухсотгадовага ўзросту захаваўся на карцінах XIX стагоддзя. Зараз рэшткі гістарычнага будынка маюць патрэбу ў рэканструкцыі, але, нягледзячы ні на што, замак не губляе свайго загадкавага сярэднявечнага зачаравання. Такія месцы, як вёска Смальяны, дазваляюць дакрануцца да гісторыі паўзабытага, амаль казачнага сярэднявечча.

Карта месцазнаходжаньня

загрузка карты...

Зварот да спісу