Сядзіба Ваўжэцкага ў вёсцы Відзы-Лаўчынскія

Відзы

Сядзібы, палацы, замкі

У вёсцы Відзы-Лаўчынскія Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці захаваліся ўнікальныя архітэктурныя славутасці, пабудова якіх датуецца пачаткам XVIII стагоддзя. Звязаны гэты маёнтак з прадстаўнікамі княскага роду беларуска-літоўскіх шляхцічаў Ваўжэцкага.

 Комплекс быў узведзены ў канцы XVIII стагоддзя побач з возерам Дварнае па распараджэнні Ваўжэцкiх, якія і сталі першымі гаспадарамі мясцрвасці. Дарэчы, гэтае месца звязана з паўстаннем Тадэвуша Касцюшкі ў Польшчы. Гісторыя такая: ў 1759 годзе ў вёсцы Відзы ў сядзібным доме з'явіўся на свет Томаш Ваўжэцкі - будучы польскі палітычны дзеяч, які займаў доўгі час пасаду харунжага ў Вялікім княстве Літоўскім. Адвучыўшыся ў мясцовай езуіцкай школе, Томаш хацеў «пакараць» свет і праяўляць свае задаткі палітыка і здольнасці да дзяржаўнай службе ў Вялікім Княстве Літоўскім. І яго намаганні не прайшлі міма.

У 1794 годзе, калі адбылося паўстанне пад кіраўніцтвам Тадэвуша Касцюшкі, Томаш атрымлівае званне генерала-лейтэнанта. Праз літаральна месяц Касцюшку ў цяжкім баі пад Мацаевiцамi сур'ёзна паранілі і ўзялі ў палон. Пасля гэтага менавіта Томаш Ваўжэцкі ўзяў на сабе кіраванне польскімі паўстанцкімі сіламі. Таму смела можна лічыць сядзібны комплекс у беларускай вёсцы так ці інакш звязаным з гэтымі падзеямі ў Польшчы ў 1794 годзе. Зараз жа маёнтак уваходзіць у лік помнікаў сядзібна-паркавай архітэктуры.

Цэнтр усёй кампазіцыі, як і ў іншых найбуйнейшых сядзібных комплексах, займае аднапавярховы драўляны дом. Падмурак, дарэчы, быў каменны. Уваход у сядзібны дом упрыгожвае прамавугольны партэр, які ўяўляў сабой адкрытую частку саду і парку з газонамі, а таксама жывапiснымi відамі, якія адкрываюцца на вадаёмы, фантан і зялёныя бардзюры з хмызняку. Побач можна заўважыць прылеглыя да дома гаспадарчыя пабудовы і двор. Тут жа размяшчаецца найпрыгажэйшы парк, дзе былі высаджаны многія рэдкія пароды дрэў: арэх, еўрапейская лістоўніца, некалькі відаў клёнаў, дуб чарэшчаты і вярба ломкая. Усе гэтыя дрэвы стваралі ўтульную і асаблівую атмасферу сямейнага парку.

Трэба адзначыць, што турысты прыязджаюць сюды не толькі дзеля наведвання сядзібнага комплексу Ваўжэцкага. Мясцовая зямля багатая серавадароднымі крыніцамі, якія аказваюць спрыяльнае ўздзеянне на арганізм чалавека. Цяпер дакладна вядома, што на тэрыторыі вёскі Відзы-Лаўчынскія ў XIX стагоддзі дваране па прозвішчы Мінейка адкрылі першую ў Беларусі здраўніцу. Тут доўгі час працавалі высокакваліфікаваныя лекары, а да гаючай крыніцы серавадароду ў здраўніцу прыязджала расійская знаць. На жаль, у XX стагоддзі крыніца з-за заняпаду практычна цалкам была зачынена. Факт існавання падобнай здраўніцы сёння пацвярджаюць рэшткі ваннаў у лясной паласе, якія, дарэчы, могуць знайсці далёка не ўсе турысты. Гэтыя ўнікальныя месцы вядомыя толькі леснікам і мясцовым жыхарам.

Зараз мясцовыя серавадародныя крыніцы даследуюць у Нацыянальнай Акадэміі Навук. Таму цалкам магчыма, што неўзабаве ў вёсцы зноў адкрыюць здраўніцу, і прыток турыстаў у разы павялічыцца. А пакуль тут можна атрымаць асалоду ад выдатнага віду сядзібнага парку, пагуляць з дзецьмі пад кронамі векавых дрэў і ўявіць сабе той старадаўні час, калі маёнтак быў цэнтрам жыцця ўсёй акругі.

Карта месцазнаходжаньня

загрузка карты...

Зварот да спісу