Крыжаўзвіжанская капліца ў вёсцы Дубае

Дубой

Цэрквы, касцёлы, саборы, манастыры

Такі загадкавы і прыцягальны Дубае

Вёска пад назвай Дубае (ці Дубое) - адмысловае, сапраўды ўнікальнае месца беларускага Палесся, якое адыгрывае не апошнюю ролю ў захаванні архітэктурна-гістарычнай спадчыны Беларусі. Гэта і нядзіўна, паколькі Дубае лічыцца найстаражытнейшай вёскай Пінскага раёна. Мноства розных чутак, легенд, паданняў ходзіць пра яе. Акрамя таго, вёску ў стагоддзях уславілі і яе знакамітыя выхадцы - Апанас Філіповіч і Андрэй Баболя.

Упершыню ў гістарычных хроніках Дубае згадваецца ў 1498 годзе. Маёнтак увесь час пераходзіць з рук у рукі - ад стайніка Дмітровіча, першага ўладальніка, да Карпавічаў, затым, у 1566 годзе - да Вярэніч-Стахоўскіх. Гаспадары працягваюць змяняць адзін аднаго: Іванавіч, Полоз, Папоў, Агінскі, Радзівіл. У 1635 году Альбрэхт Радзівіл аддае маёнтак у валоданне пінскіх езуітаў.

У 1773 годзе, пасля ліквідацыі ордэна, уладальнікамі становяцца Кужанецкія, дзякуючы якім у вёсцы Дубае і дагэтуль можна палюбавацца раскошнай сядзібай. Пасля таго, як Кужанецкія пакінулі Дубае, гаспадары ў вёскі зноў пачалі змяняцца адзін за адным - Спаскі, Спірыдонаў, Шленкер, Марыя Выджына. Менавіта Марыя стала апошняй гаспадыняй маёнтка - у 1928 годзе яна падаравала свае валадарствы сельскагаспадарчай школе.

Ва ўсе часы вёска пакутавала ад ваенных дзеянняў. Ужо ў 1648 годзе вёска была спалена дашчэнту казачым войскам; падчас Паўночнай вайны таксама з ёй паступілі шведы. У 1830 году тут адбылося адно з бітваў паміж паўстанцамі і царскімі войскамі. Падчас Другой сусветнай вайны з 90 існавалых тут двароў ацалела ўсяго 44. 

Адасобленая капліца Ўзвіжання Крыжа

Крыжаўзвіжанская капліца з'яўляецца часткай сядзібна-паркавага ансамбля, які належыў Кужанецкім. Тут у свой час былі пахаваныя рэшткі прадстаўнікоў гэтай дынастыі. Яна размяшчаецца ў некаторай адзіноце, пад шатамі старадаўніх клёнаў і конскіх каштанаў.

Пераважны стыль у архітэктурным абліччы будынка - барока. Капліца кампактных памераў, мае васьмігранную форму, завяршаецца шлемам і кантаваным ліхтаром, а таксама квадратнай апсідай і створкай такой жа формы. З дэкору прысутнічаюць вуглавыя пілястры, фрызы, шматпластовы карніз. Нямала дэкору і ўнутры памяшкання - ляпніны, вітражоў, фрэскавага жывапісу.

Капліцу рэстаўравалі ў 1920 годзе. Доўгі час яна функцыянавала як касцёл, асвячоны ў гонар Святога Крыжа. Аднак не так даўно службы спыніліся, і зараз невялікая капліца знаходзіцца ў запусценні і паступова трухлее.

Архітэктурны помнік адлюстраваны на карціне Юзэфа Панкевіча "Парк у Дубае". Карціна была намалявана ў 1897 году і захоўваецца ў Варшаўскім нацыянальным музеі.

Вёска Дубае - тое месца, у якім варта пабываць хоць бы аднойчы. Палюбавацца прыгажосцямі шляхецкай сядзібы, пагуляць па раскошным парку і, вядома ж, на хвіліну спыніцца каля капліцы Ўзвіжання Святога Крыжа. 

Карта месцазнаходжаньня

загрузка карты...

Зварот да спісу