Касцёл Крыжаўзвiжанскi ў Лідзе

Ліда

Цэрквы, касцёлы, саборы, манастыры

Гісторыя чалавецтва непарыўна звязана з верай. Летапіс чалавечага жыцця не памятае такога моманту, калі б людзі не абагаўлялі прадметы, прыродныя з'явы ці другiх людзей. У першабытныя часы людзі надзялялі прыродныя катаклізмы звышнатуральнымі ўласцівасцямі і глыбока верылі, што звычайны дождж, гарачае сонца або люты мароз з'яўляюцца інтрыгамі Багоў. Крыху пазней на тэрыторыі Беларусі распачало актыўна развівацца хрысціянства, а ўжо з XV стагоддзя беларусы свядома адносiлi сябе да каталікоў ці праваслаўных вернікаў. Вядома, што язычнiцтва таксама мела месца.

Разам з гэтым у XVI-XVII стагоддзях пачынаецца будаўніцтва касцёлаў. Асабліва шмат узводзілі іх у Гродзенскай вобласці, паколькі доўгі час гэта частка сучаснай Беларусі была ў складзе Польшчы. Сёння Гродзенскі рэгіён найбольш багаты культурнымі славутасцямі, дзе да нашага часу захавалася шмат старажытных касцёлаў.

Асаблівай увагі заслугоўвае Крыжаўзвіжанскі фарны касцёл, які з'яўляецца помнікам архітэктуры позняга барока. Гэты каталіцкі храм знаходзіцца ў адным з самых цікавых гарадоў Гродзенскага рэгіёну - Лідзе.

Пабудаваць каталіцкую святыню ў Лідзе хацелі даўно, пачынаючы з канца XIV стагоддзя. Праўда, большасць спробаў канчалася няўдачамі. Усё пачалося з таго моманту, калі ў 1366 годзе францысканскія манахі прыехалі ў горад, які на той момант быў язычнiцка-праваслаўным. Як вядома, праваслаўная і каталіцкая цэрквы вялі пастаянную барацьбу за панаванне, таму нядзіўна, што манахаў, якiя прыехалі ў Ліду, забілі. Праз некаторы час сюды прыехалі таварышы забітых манахаў з той самай мэтай: заснаваць і пабудаваць у горадзе каталіцкі прыход недалёка ад Лідскага замка. Манахі ордэна францысканцаў прывезлі ў горад абраз Маці Божай, якая праз некаторы час стала Лідскай.

Іх спробы таксама не ўвянчаліся вялікім поспехам. Аднак у 1388 годзе кароль Ягайла дае згоду на будаўніцтва гарадскога каталіцкага храма, якi прастаяў зусім нядоўга па той прычыне, што ў выніку нападу крыжакоў ён быў спалены. Чарговая каталіцкая парафія была пабудавана ў Лідзе праз 8 гадоў, але ў XVI стагоддзі яе трэба было зачыніць па прычыне недастатковай колькасці вернікаў-кальвіністаў. У другой палове XVII стагоддзя храм згарэў у выніку нашэсця войскаў Івана Хаванскага ў руска-польскай вайне.

Сучасны будынак касцёла Крыжаўзвіжання быў пабудаваны ў 1770 годзе. Яго ўзвядзенне было даручана біскупу Тамашу Зянковічу за кошт сродкаў, якія ахвяраваў віленскі біскуп Міхаіл Зянковіч. Праект будынка быў ускладзены на таленавітага i выдатнага дойліда Іагана Крыстафа Глаўбіца, які стаў заснавальнікам архітэктурнага стылю «віленскае барока». На жаль, ні заснавальнік касцёла, ні архітэктар не ўбачылi вынiка сваёй працы - абодва памерлі яшчэ да сканчэння будаўнiцтва.

Цяпер касцёл упрыгожваюць тры нефа і прамавугольная алтарная частка. Галоўны фасад будынка прадстаўлены двух'ярусным аб'ёмам з прысутнасцю фігурнага фронту. Фрэскавы жывапіс упрыгожвае сцены і скляпенні пабудовы. Алтары выкананы з мармуру, а скульптуры i лепка, якiя знаходзяцца ў касцёле, адносяцца да стылю ракако. У сценах касцёла захоўваецца аблічча Божай Маці з дзiцём, якое прывезлі ў Ліду місіянеры-францысканцы яшчэ ў XIV стагоддзі. Сёння касцёл Крыжаўзвіжання асаблiва прыцягвае каталікоў, а таксама тых, хто цікавіцца архітэктурнымі помнікамі і актыўна падарожнічае па Беларусі.

 

Карта месцазнаходжаньня


Вярнуцца да спісу