Старыя габрэйскія могілкі ў Ракаве

Старыя габрэйскія могілкі ў Ракаве

Ракаў

Скульптуры, помнікі, мемарыялы

Шпацыруючы па невялікім мястэчку Ракаву, нескладана завалачыся на старыя габрэйскія могілкi. Звычайна такія месцы імкнуцца абыходзіць бокам, але мы прапануем Вам не згортваць з дарогі, а адкрыць брамку і прайсці далей. Мноства каменных надмагільных пліт на даволі вялікай пляцоўцы - не трэба растлумачваць, што гэта месца масавага пахавання людзей. У нярускіх надпісах на камянях лёгка пазнаць іўрыт – гэта габрэйскі могільнік. Прычым адзiн з самых старых у Беларусі.

Першае пахаванне Ракоўскага габрэйскага могільніка адносіцца да 1664-га года. Да нашых дзён яно не захавалася, таму самым старым лічыцца магіла памерлага ў 1767-м годзе. Па габрэйскай традыцыі, хаваюць людзей на ўзвышшах. Таму самыя першыя магілы, як самыя старыя, знаходзяцца на самай высокай кропцы.

Да Другой сусветнай вайны Ракаў быў густа заселены габрэямі.

У XIX і пачатку XX стагоддзях тут жыло вельмі шмат габрэйскіх сем'яў – больш 2 тысяч, а гэта амаль 60% ад агульнага ліку жыхароў горада на той момант, нягледзячы на тое, што гэта цэнтральная Беларусь (Ракаў знаходзіцца ў 40 км ад Мінска).

Велізарная частка габрэйскага насельніцтва мястэчка была знішчана халакостам. 950 чалавек было спалена ў будынку Ракаўскай сінагогі, яшчэ больш сотні немцы расстралялі прама на могільніку. У 2005-м годзе тут, на месцы гэтай трагічнай падзеі, быў пастаўлены помнік ахвярам гэтых жахлівых забойстваў. 

Лёс пахаванняў Ракоўскага габрэйскага могільніка пасля вайны.

Немцы пакінулі без адзінага габрэя нямала беларускіх гарадоў. У пасляваенным Ракаве была падобная карціна - габрэяў амаль не засталося, а значыць, і за могілкамі даглядаць проста было няма каму.

Пасля распаду Савецкага Саюзу ў Ракаў сталі прыязджаць габрэі, якія пакінулі горад, іх дзеці і ўнукі. Нашчадкі сем'яў Барні, Леі Гурвіц і Аарона Грынгольца не далі Ракоўскаму могільніку знікнуць і прыйсці ў дасканалы хаос з-за адсутнасці догляду за магіламі. Яны вылучылі немалыя сродкі на яго рэстаўрацыю. Могільнік быў прыведзены ў парадак, і ўжо не выглядае так жахліва.

Раней нярэдка вандалы выкрадалі надмагілле і потым выкарысталі гэты камень, як будаўнічы матэрыял для падмурка хат ці для ўкладвання дарог. Але пасля рэстаўрацыі тут з'явілася агароджа, і такія бясчынствы спыніліся. Перасталі хадзіць тут і мясцовыя, скарачаючы, такім чынам, шлях на рынак.

Ніводнага крыжа ці сучаснага помніка.

Абыдзіце хоць кожны метр і прачытайце ўсё да аднаго надпісу – Вы не знойдзеце ніводнай магілы, што з'явілася тут менш, чым паўстагоддзя назад. Людзей тут не хаваюць з 60-х гадоў мінулага стагоддзя, тады магільнік быў афіцыйна зачынены. Усяго да нашых часоў дайшло 7 сотняў пазначаных магіл.

Мясцовыя жыхары кажуць, габрэяў у Ракаве не засталося, але старыя габрэйскія могілкі наведваюць сваякі нябожчыкаў. Так як уваход сюды абаронены шчыльным каменным плотам і замкам на варотах, то тыя, хто прыезджае, ідуць за ключом да «надзейнага» чалавека, як кажуць у мястэчку.

Карта месцазнаходжаньня

Вярнуцца да спісу